Last van een voortdurend tranend oog of terugkerende oogontstekingen? Dan kan er een probleem zijn met de traanwegen: het afvoersysteem dat tranen van het oog naar de neus leidt. Een vernauwing, verstopping of ontsteking kan ervoor zorgen dat tranen niet goed wegvloeien.

Hieronder lees je hoe de traanwegen werken, welke oorzaken mogelijk zijn, welke symptomen aandacht vragen en welke behandeling meestal wordt gekozen.

Wat zijn traanwegen?
Traanvocht beschermt het oogoppervlak en houdt het vochtig . Het wordt hoofdzakelijk aangemaakt door de traanklier, die zich bovenaan aan de buitenzijde van het ooglid bevindt. Bij elke knipperslag verspreiden de oogleden het traanvocht over het oog.

Overtollige tranen worden normaal afgevoerd via de traanwegen:
Traanpunten (traanpuncti): kleine openingen aan de binnenzijde van het bovenste en onderste ooglid.
Traankanaaltjes (cannaliculi): fijne kanaaltjes die de tranen naar de traanzak leiden.
Traanzak: een kleine opvangruimte naast de neus.
Traanweg richting de neus (nasolacrimale ductus): het kanaal waardoor het traanvocht uiteindelijk in de neus terechtkomt.

Dat verklaart waarom je neus soms loopt wanneer je huilt.

De afvoer gebeurt niet alleen door de openingen en kanaaltjes. Ook het knipperen speelt een belangrijke rol. De oogleden werken als een soort pomp die de tranen richting de traanzak duwt. Daarom kan een afwijkende stand of verminderde beweeglijkheid van het ooglid eveneens een tranend oog veroorzaken, zelfs wanneer het afvoerkanaal zelf open is.

Een tranend oog betekent dus niet automatisch dat de traanwegen verstopt zijn. Het oog kan ook te veel traanvocht aanmaken, bijvoorbeeld door droge ogen, irritatie, allergie of een ontsteking. Bij droge ogen klinkt dat tegenstrijdig, maar een instabiele traanfilm kan het oog prikkelen en zo reflextranen uitlokken. Een oogonderzoek helpt om overmatige traanproductie te onderscheiden van een probleem met de afvoer.

Oorzaken

Problemen met de traanwegen kunnen op elke leeftijd ontstaan. De oorzaak verschilt vaak tussen baby’s, kinderen en volwassenen.

Aangeboren verstopping bij baby’s
Bij baby’s is een tranend of kleverig oog vaak het gevolg van de traanweg richting de neus die bij de geboorte nog niet volledig geopend is. Meestal gaat het om een dun vliesje onderaan het afvoerkanaal.
Typische klachten zijn tranen die over de wang lopen en slijmerige afscheiding, terwijl het oogwit weinig of niet rood is. Veel aangeboren verstoppingen openen spontaan tijdens het eerste levensjaar. Blijven de klachten aanhouden of ontstaan er herhaaldelijk ontstekingen, dan kan verder onderzoek of een ingreep nodig zijn.

Vernauwing of verstopping op latere leeftijd
Bij volwassenen kunnen de traanpunten, traankanaaltjes of de traanweg richting de neus geleidelijk vernauwen. Dat gebeurt soms zonder duidelijk aanwijsbare reden. Dit kan te maken hebben met medicatiegebruik of een voorgaande ontsteking. Een eerdere neus- of sinusoperatie is daarom relevante informatie tijdens de consultatie, net als een vroeger oogletsel en het gebruik van oogdruppels.

Afwijkingen van de oogleden
De traanpunten moeten goed tegen het oogoppervlak liggen om tranen op te vangen. Bij een naar buiten gedraaid ooglid, een slap ooglid of een afwijkende ooglidstand lukt dat minder goed.
In dat geval ligt het probleem niet noodzakelijk in het afvoerkanaal zelf. Het behandelen van de ooglidstand kan dan doeltreffender zijn dan een ingreep aan de traanwegen.

Symptomen

Het meest herkenbare symptoom is constant tranende ogen de hele dag door.
Een oog dat vooral bij wind traant bijvoorbeeld, past , dan eerder bij irritatie van het oogoppervlak.

Wanneer laat je je best snel onderzoeken?

Laat een pijnlijk, rood en gezwollen gebied aan de binnenste ooghoek snel medisch beoordelen, zeker wanneer je ook koorts hebt of je ziek voelt. Ook verminderd zicht, hevige oogpijn, een snel toenemende zwelling, bloederige tranen of klachten na een ongeval vragen om een snelle evaluatie.

Bij aanhoudend tranen zonder pijn is doorgaans geen sprake van een spoedgeval. Een oogonderzoek is wel aangewezen zeker indien dit je zicht of dagelijkse activiteiten hindert

Tijdens het onderzoek bekijkt de oogarts onder meer het oogoppervlak, de traanpunten en de stand van de oogleden. Met kleurstof kan worden nagegaan hoe snel tranen verdwijnen. Soms worden de traanwegen voorzichtig doorgespoeld om te zien of de traanwegen doorgankelijk zijn. 

Behandelingen

De behandeling wordt afgestemd op de plaats en oorzaak van het probleem. Een verstopt kanaal vraagt immers een andere aanpak dan droge ogen, een infectie of een ooglid dat naar buiten draait.